Kiedy można uznać umowę o dożywocie za bezskuteczną (art. 916 § 1 k.c.)
Osoba uprawniona do alimentów chce podważyć umowę o dożywocie, przez którą dożywotnik stał się niewypłacalny. Większość dokłada warunek ze zwykłej skargi pauliańskiej - świadomość pokrzywdzenia. Przy dożywociu ten warunek nie obowiązuje.
Pytanie
Zgodnie z Kodeksem cywilnym, osoba, względem której ciąży na dożywotniku ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną w stosunku do niej:
A
jeżeli dożywotnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć,
jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się niewypłacalny, o ile działał on ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli,
6% odpowiedzi
C
jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się niewypłacalny.
11% odpowiedzi✓ Poprawna odpowiedź
Na tym pytaniu myli się co najmniej 67% osób, które je rozwiązywały w naszej aplikacji (stan na 11 października 2026). Najczęściej wybierana błędna odpowiedź to A (83% odpowiedzi). Podajemy ostrożną dolną granicę, a nie surowy odsetek - jak liczymy.
Wyjaśnienie
Zgodnie z art. 916 § 1 k.c. osoba, względem której na dożywotniku ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się niewypłacalny. Jest to szczególna skarga pauliańska, przy której - inaczej niż w art. 527 k.c. - nie bada się świadomości pokrzywdzenia ani złej wiary osoby trzeciej. Dlatego błędne są opcje wymagające działania ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli lub wiedzy osoby trzeciej.
Gdzie jest haczyk
Art. 916 § 1 k.c. to szczególna skarga pauliańska. Osoba, wobec której dożywotnika obciąża ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną, jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się niewypłacalny - i to "bez względu na to, czy dożywotnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli". W zwykłej skardze z art. 527 k.c. bada się świadomość pokrzywdzenia i złą wiarę osoby trzeciej, tu nie. 83% głosów dołożyło właśnie ten warunek - odruch z "normalnej" pauliany, który tu jest pułapką.
Przepis
Art. 916 § 1 k.c.: "(...) może żądać uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się niewypłacalny. Uprawnienie to przysługuje bez względu na to, czy dożywotnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (...)."
O pytaniu
Podstawa prawna art. 916 § 1 k.c.
Akt Kodeks cywilny
Źródło pytanie z arkusza: egzamin na aplikację notarialną 2018
Na egzaminach przepis z tego pytania padał na egzaminach wstępnych w latach: 2018, 2022